phong cáo mệnh là gì

Chân dung một mệnh phụ thời mái ấm Minh.

Mệnh phụ (chữ Hán: 命婦; Hangul: 외명부), bám theo chân thành và ý nghĩa thông dụng thì là 1 trong danh kể từ gọi những phụ phái nữ đem tước đoạt hàm với những triều đại phong loài kiến ở Trung Quốc, với những vương quốc Hán quyển Đông Á như nước Việt Nam và Triều Tiên.

Những phụ phái nữ đã đạt được tên tuổi mệnh phụ đều cần bởi chủ yếu những vị Vua của triều đại ấy đầu tiên sắc phong, chế mệnh lệnh ban mang đến tước đoạt hàm nằm trong ăn mặc quần áo, thậm chí là đôi lúc đã đạt được thực ấp khu đất phong mặc dù ko thông dụng. Các triều đại rộng lớn đều coi trọng nghi ngờ lễ, phẩm vị quan tiền viên được xây dựng là cần thiết, tuy nhiên hành với bại liệt thì những triều đại luôn luôn cần phải có những tước đoạt hiệu mang đến u hoặc bà xã của mình nhằm vinh danh mặc dù không tồn tại thực quyền này.

Bạn đang xem: phong cáo mệnh là gì

Khái quát[sửa | sửa mã nguồn]

Vào thời mái ấm Chu, tên tuổi mệnh phụ luôn luôn ám chỉ cho tới bà xã của quan tiền viên, phiên phiến là giai tầng Khanh-Đại phu phụ trợ Thiên tử lộn những vị Vua chư hầu[1][2]. Sách Cựu Đường thư khi dẫn định nghĩa mệnh phụ đem nói:

  • 《周禮》有命夫朝人主,命婦朝女君。
  • Sách 《Chu Lễ》 đem Mệnh phu bái Nhân mái ấm, Mệnh phụ bái Nữ quân.

Xã hội quân mái ấm khi xưa nếu như đem Thiên tử nằm trong Vua chư hầu thống lĩnh cánh con trai, thì những Hậu và Quân phu nhân đều thống lĩnh những phụ nữ. Cũng như quan tiền viên, bà xã của mình đều được xét vô diện đem vị thế vô giới phụ phái nữ, nhằm chia nhỏ ra thanh lịch kém cỏi đối với bà xã của những dân thông thường, kể từ đấy cơ hội gọi 「Mệnh phụ」 Thành lập. Theo đà cải cách và phát triển của những triều đại, tên tuổi mệnh phụ được chia nhỏ ra 2 định nghĩa tổng quát:

  • Nội mệnh phụ (內命婦): tức "Mệnh phụ ở vô Nội", tức chỉ cho tới Thái hoàng thái hậu, Hoàng thái hậu, Hoàng hậu, Phi tần nằm trong gia quyến của Hoàng hoàng thái tử. thường thì, "Nội mệnh phụ" còn nói đến việc những hoàng phái nữ ko xuất giá bán.
  • Ngoại mệnh phụ (外命婦): tức "Mệnh phụ ở mặt mày ngoài", tức chỉ cho tới những hoàng phái nữ vẫn thụ phong Trưởng công chúa và Công chúa, bà xã của Hoàng tử Vương công, và u hoặc bà xã của quan tiền viên. Những người được phong tặng, tùy từng chính sách tuy nhiên ngoài bà xã của quan tiền viên, còn tồn tại bà xã của ông nội ông cụ[3].

Chế phỏng Mệnh phụ và Cáo mệnh[sửa | sửa mã nguồn]

Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Thời mái ấm Đường là triều đại trước tiên quy tế bào chế tấp tểnh tước đoạt hiệu mang đến phụ phái nữ gia quyến của quan tiền viên đại thần. Lúc này định nghĩa "Cáo mệnh" vẫn ko tồn bên trên, tuy nhiên đơn thuần dựa vào công trạng của quan tiền viên gia phong. Dường như, "Ngoại mệnh phụ" mái ấm Đường cũng đem công chúa, bà xã và phụ nữ của hoàng tử tước đoạt vương vãi đều gom vô, tạo nên trở nên một chính sách khá phức tạp[4][5]:

  • Hoàng cô phong Đại trưởng công chúa (大長公主), Hoàng tỷ muội phong Trưởng công chúa (長公主), Hoàng phái nữ phong Công chúa (公主), đều là trật Chính nhất phẩm;
  • Con gái Hoàng hoàng thái tử phong Quận chúa (郡主), trật Tòng nhất phẩm;
  • Con gái toàn bộ tước đoạt Vương phong Huyện chúa (縣主), trật Chính nhị phẩm;
  • Mẹ và bà xã của Vương nằm trong Tự vương vãi, phong Phi (妃);
  • Mẹ và bà xã của quan tiền Nhất phẩm nằm trong Quốc công, phong Quốc phu nhân (國夫人);
  • Mẹ và bà xã của quan tiền Tam phẩm trở lên trên, phong Quận phu nhân (郡夫人);
  • Quan Tứ phẩm, giống như Huân quan tiền hàm Nhị phẩm, u và bà xã phong Quận quân (郡君);
  • Quan Ngũ phẩm, giống như Huân quan tiền hàm Tam phẩm, u và bà xã phong Huyện quân (縣君);
  • Quan tản hàm còn thao tác làm việc, cũng tương tự như Huân quan tiền hàm Tứ phẩm, u và bà xã phong Hương quân (鄉君);
  • Mẹ của Hậu phi bậc Nhất phẩm, phong Chính tứ phẩm Quận quân (正四品郡君);
  • Mẹ của Hậu phi bậc Nhị phẩm, phong Tòng tứ phẩm Quận quân (從四品郡君);
  • Mẹ của Hậu phi bậc Tam phẩm, phong Chính ngũ phẩm Huyện quân (正五品縣君);

Chế phỏng mái ấm Đường cũng chính thức tấp tểnh quy tắc lễ mang đến mệnh phụ, khi nhập triều tham ô bái thì đều phụ thuộc vào lễ thức phẩm cấp của ck hoặc đàn ông. Về yếu tố nài ban tước đoạt mang đến phái đẹp vô mái ấm, những người dân con cái bởi bà xã lẽ sinh rời khỏi (Thứ tử; 庶子) nếu như đem sự nghiệp thì chỉ rất có thể nài gia tôn mang đến u cả mẹ già, chỉ khi không tồn tại mẹ già thì u ruột mới mẻ thừa kế. Những u tước đoạt phi và phu nhân tự động hóa tăng chữ "Thái" (太) vô thương hiệu hiệu của tôi nhằm phân biệt với những người bà xã.

Danh vị "Cáo Mệnh phu nhân" (誥命夫人) là cơ hội gọi đem kể từ thời mái ấm Tống, dùng làm phong cho những bà xã hoặc u của quan tiền lại vô triều đình. Do việc phong tặng đều cần trải qua "Cáo thư" bởi nhà vua phê chuẩn chỉnh, và cần đem sách phong đầu tiên nên những vị phu nhân này đều được gọi "Cáo Mệnh phu nhân" hoặc gọn gàng trở nên "Mệnh phụ" nhằm biểu thị tính trịnh trọng và sự đích danh của mình[6]. Họ đem áo nón phụ thuộc vào tước đoạt quan tiền của ck, con cái tuy nhiên không tồn tại thực quyền chủ yếu trị này cả.

Tước hiệu mệnh phụ thời mái ấm Tống về cơ bạn dạng học tập bám theo mái ấm Đường, tuy nhiên chính thức chế tấp tểnh nên chính sách "Cáo mệnh", phát triển thành căn bạn dạng của khá nhiều triều đại sau. Nhà Tống gọi những bậc nước ngoài mệnh phụ tổng đem 14 vị[7]:

  1. Đại trưởng công chúa (大長公主);
  2. Trưởng công chúa (長公主);
  3. Công chúa (公主);
  4. Quận chúa (郡主);
  5. Huyện chúa (縣主);
  6. Quốc phu nhân (國夫人);
  7. Quận phu nhân (郡夫人);
  8. Thục nhân (淑人);
  9. Thạc nhân (碩人);
  10. Lệnh nhân (令人);
  11. Cung nhân (恭人);
  12. Nghi nhân (宜人);
  13. An nhân (安人);
  14. Nhụ nhân (孺人);

Trước cải tân của Tống Huy Tông vô năm Chính Hòa loại 3 (1113), triều Tống ngoài Đại trưởng công chúa cho tới Huyện chúa, thì còn nhị tước đoạt hiệu đặc trưng là Quận quân (郡君) và Huyện quân (縣君). Hai tước đoạt vị này ở thời Tống thì phạm vi gia phong vô cùng rộng lớn, kể từ nội mệnh phụ cho tới nước ngoài mệnh phụ, hoàng tử phi, tông phái nữ đều rất có thể gia phong tước đoạt hiệu này, tuy nhiên tiếp sau đó kể từ "Quận quân" tạo thành "Thục nhân" cho tới "Cung nhân", còn "Huyện quân" là 3 tước đoạt Mệnh phụ còn lại[8].

Khác với mái ấm Đường thì mái ấm Tống ko người sử dụng "phẩm cấp" nhằm quy tấp tểnh loại bậc mang đến nước ngoài mệnh phụ, ngoài giữ lại "Nội mệnh phụ Ngũ phẩm", còn 14 tước đoạt vị này phân tách bám theo "đẳng giai", tức chỉ đơn giản trật tự bậc cao hơn nữa và thấp rộng lớn tuy nhiên ko gọi phẩm. Những tước đoạt vị này được quy tấp tểnh rõ ràng nhằm truy phong mang đến sản phẩm quan tiền chức này bám theo những cơ hội đại phong[9], còn ngoại giả thì cũng tùy quánh chỉ tuy nhiên đem tước đoạt hiệu, như phụ nữ công thần cũng rất có thể phong những tước đoạt hiệu vượt lên trên quá thân thuộc phận như Quận chúa nằm trong Huyện chúa[a], phụ nữ của công chúa mặc dù trước ni không tồn tại lệ gia phong tuy nhiên ở thời Tống cũng rất có thể phong quận chúa[b], hoặc những hoàng tử phi đều thụ phong "Quốc phu nhân" nằm trong "Quận phu nhân" tuy nhiên ko gọi giản dị là "Vương phi" như mái ấm Đường. Đây là 1 trong Điểm sáng kha khá thông dụng thời Tống.

Triều đại mái ấm Nguyên tiếp bước quy định mệnh phụ như của triều Tống, chia nhỏ ra mệnh phụ dựa vào ck con cái tuy nhiên đem vị thế được phân rời khỏi 3 hạng phẩm vị là kể từ Nhất phẩm cho tới Tam phẩm, kể từ Tứ phẩm cho tới Lục phẩm và kể từ Lục phẩm trở xuống[10]. Về phong hiệu cụ thể, địa thế căn cứ quy tấp tểnh phong tặng vị hiệu của quan tiền viên, chiếm được 6 tước đoạt hiệu[11]:

  1. Quốc phu nhân (國夫人);
  2. Quận phu nhân (郡夫人);
  3. Quận quân (郡君);
  4. Huyện quân (縣君);
  5. Cung nhân (恭人);
  6. Nghi nhân (宜人);

Hai triều mái ấm Minh và mái ấm Thanh đều tế bào phỏng quy tấp tểnh tước đoạt hiệu trong phòng Tống nên có tương đối nhiều tương đương. Cả nhị đều đem "phẩm cấp" người sử dụng mang đến nước ngoài mệnh phụ và đầu tiên mạo danh vị công chúa-quận chúa thoát khỏi khối hệ thống nước ngoài mệnh phụ, làm cho định nghĩa mệnh phụ chỉ gói gọn gàng vô gia quyến quan tiền lại[12]. Theo mái ấm Minh, tước đoạt phong của những hoàng phái nữ và tông phái nữ về cơ bạn dạng được dựa vào mái ấm Tống[13], còn mái ấm Thanh phân tách hoàng phái nữ thực hiện nhị tước đoạt là "Cố Luân Công chúa" nằm trong "Hòa Thạc Công chúa", không chỉ có vậy những tông phái nữ đều phải có khối hệ thống Cách cơ hội phức tạp.

Xem thêm: trái nghĩa với mênh mông là gì

Căn cứ Minh sử nằm trong Thanh sử cảo, chính sách loại bậc mệnh phụ cụ thể:

Phong hiệu Ngoại mệnh phụ Minh và Thanh
Địa vị của Phu quân Tước vị mệnh phụ tương ứng
Nhà Minh
Công tước Mỗ Quốc phu nhân (某國夫人), vô bại liệt "Mỗ" là tên gọi tước đoạt Công của chồng
Hầu tước Mỗ Hầu phu nhân (某侯夫人), vô bại liệt "Mỗ" là tên gọi tước đoạt Hầu của chồng
Bá tước Mỗ vịn phu nhân (某伯夫人), vô bại liệt "Mỗ" là tên gọi tước đoạt vịn của chồng
Quan viên Nhất phẩm và Nhị phẩm Nhất phẩm Phu nhân (一品夫人) và Nhị phẩm Phu nhân (二品夫人)
Quan viên Tam phẩm Tam phẩm Thục nhân (三品淑人)
Quan viên Tứ phẩm Tứ phẩm Cung nhân (四品恭人)
Quan viên Ngũ phẩm Ngũ phẩm Nghi nhân (五品宜人)
Quan viên Lục phẩm Lục phẩm An nhân (六品安人)
Quan viên Thất phẩm Thất phẩm Nhụ nhân (七品孺人)
Nhà Thanh
Thân vương vãi và Quận vương Phúc tấn (福晋)
Bối lặc, Bối tử, Trấn Quốc công, Phụ Quốc công Phu nhân (夫人)
Công tước Công thê Nhất phẩm Phu nhân (公妻一品夫人)
Hầu tước Hầu thê Nhất phẩm Phu nhân (侯妻一品夫人)
Bá tước Bá thê Nhất phẩm Phu nhân (伯妻一品夫人)
Quan viên Nhất phẩm, Trấn Quốc tướng tá quân, Tử tước Nhất phẩm Phu nhân (一品夫人)
Quan viên Nhị phẩm, Phụ Quốc tướng tá quân, Nam tước Nhị phẩm Phu nhân (二品夫人)
Quan viên Tam phẩm, Phụng Quốc tướng tá quân, Khinh xa xôi Đô úy Tam phẩm Thục nhân (三品淑人)
Quan viên Tứ phẩm, Phụng Ân tướng tá quân, Kỵ đô úy Tứ phẩm Cung nhân (四品恭人)
Quan viên Ngũ phẩm, Vân kỵ úy Ngũ phẩm Nghi nhân (五品宜人)
Quan viên Lục phẩm Lục phẩm An nhân (六品安人)
Quan viên Thất phẩm, Ân kỵ úy Thất phẩm Nhụ nhân (七品孺人)
Dưới Bát phẩm Bát phẩm Nhụ nhân (八品孺人) và Cửu phẩm Nhụ nhân (九品孺人)

Quy tấp tểnh phong tặng mái ấm Minh kha khá cụ thể. Ngoài chuyện tăng chữ "Thái" nếu như người phụ nữ ấy được gia phong vì thế con cháu, thì cũng quy tấp tểnh mẹ già còn thì ko được thỉnh phong sinh khuôn, nếu như đem sinh khuôn còn sinh sống tuy nhiên không được phong thì ko được phong thê tử trước. Khi phong thê tử, chỉ được ban ân gia phong đích thê và một tiếp thê, tức chỉ mất "Nguyên phối thê tử" và "Kế thê đầu tiên" là được phong.

Thời Thanh cơ bạn dạng noi Theo phong cách cũ của đời Minh, người sử dụng "Cáo mệnh" (诰命) và "Cáo sắc" (诰敕) thực hiện hạ tầng phân loại loại bậc. Đời Thanh quy tấp tểnh, phàm là quan tiền viên triều đình khi đạt được chức quan tiền thì cũng đều có đãi ngộ hạng ngạch ứng, bắt đầu từ ưu đãi tuy nhiên suy xét, quan tiền viên rất có thể trải qua "Đàm ân cáo sắc" (覃恩诰敕) nhằm rất có thể nài ban ân mang đến member vô mái ấm gia đình bản thân. Căn cứ phẩm cung cấp không giống nhau của quan tiền viên, phạm vi "Đàm ân cáo sắc" nằm trong mẫu mã cũng không giống nhau.

Quốc gia đồng văn[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Tại nước Việt Nam, những triều mái ấm Lý và mái ấm Trần đang không thể khảo được chế tấp tểnh vẹn toàn, chỉ nhị triều đại Hậu Lê nằm trong mái ấm Nguyễn là đem lượng tư liệu còn đầy đủ, mới mẻ xác lập được loại bậc nước ngoài mệnh phụ đều tế bào phỏng Tống-Minh. Căn cứ Lịch triều hiến chương loại chí và Đại Nam thực lục, tước đoạt phong mệnh phụ thời mái ấm Lê và mái ấm Nguyễn đem trật tự như sau.

Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Lê
Phẩm vị Tước vị tương ứng
Tông thất Mệnh phụ
Con gái Hoàng hoàng thái tử và Thân vương Quận thượng chúa (郡上主)
Con gái Hoàng thái tôn, Tự Thân vương[c] và Công tước Quận chúa (郡主)
Con gái Hầu tước đoạt và vịn tước Quận quân (郡君)
Con gái Tử tước đoạt và Nam tước Á Quận quân (亞郡君)
Con gái Tá quốc sứ Huyện thượng quân (縣上君)
Con gái Phụng quốc sứ Huyện quân (縣君)
Con gái Dực quốc sứ Á Huyện quân (亞縣君)
Quan viên Mệnh phụ
Vợ của Quốc công Quốc phu nhân (國夫人)
Vợ của Quận công Quận phu nhân (郡夫人)
Vợ của Hầu tước Chính phu nhân (正夫人)
Vợ của vịn tước Tự phu nhân (序夫人)
Chính nhất phẩm Phu nhân (夫人)
Tòng nhất phẩm Đoan nhân (端人)
Chính nhị phẩm Thuận nhân (順人)
Tòng nhị phẩm Thục nhân (淑人)
Chính tam phẩm Trinh nhân (貞人)
Tòng tam phẩm Huy nhân (徽人)
Chính tứ phẩm Thạc nhân (碩人)
Tòng tứ phẩm Lệnh nhân (令人)
Chính ngũ phẩm Cung nhân (恭人)
Tòng ngũ phẩm Nghi nhân (宜人)
Chính lục phẩm An nhân (安人)
Tòng lục phẩm Nhụ nhân (孺人)
Chính thất phẩm Tĩnh nhân (靜人)
Tòng thất phẩm Thận nhân (慎人)
Chính chén phẩm Túc nhân (肅人)
Tòng chén phẩm (Chưa khảo được)
Chính cửu phẩm (Chưa khảo được)
Tòng cửu phẩm Cẩn nhân (謹人)

Tước hiệu mái ấm Lê đại đa số là truy phong, tức sau thời điểm tắt hơi thì tặng thân phụ u của quan tiền viên, rồi mới mẻ cho tới người bà xã. Khi phong tặng thì thân phụ u đều kém cỏi 1 bậc đối với đàn ông, đấy là vận dụng với tất cả công thần được thụ phong tước đoạt hiệu Công, Hầu và vịn, tuy nhiên phạm vị bị hạn chế đem khác lạ thân thuộc quan tiền văn và quan tiền võ. Theo lệ thời Hồng Đức vô năm thứ hai của Lê Thánh Tông, quy tấp tểnh về phong tặng quan tiền viên:

  • Quan võ khi phong tặng thì thân phụ u kém cỏi 1 bậc đối với con cái. Ví vụ người con cái là "Chính nhất phẩm" thì thân phụ u đều tặng chức tước đoạt bám theo "Tòng nhất phẩm", là "Tả Đô đốc" nằm trong "Đoan nhân". Mà người bà xã luôn luôn cần kém cỏi 4 bậc đối với thân phụ u ck, thời điểm này thì bà xã quan tiền Chính nhất phẩm được xem là Tòng tam phẩm "Huy nhân".
  • Quan văn khi phong tặng thì thân phụ u kém cỏi 2 bậc đối với con cái. Ví vụ người con cái là Chính nhất phẩm thì thân phụ u đều tặng chức tước đoạt bám theo Chính nhị phẩm, là "Thái bảo" nằm trong "Thuận nhân", người bà xã hạn chế 5 bậc đối với thân phụ u ck là "Lệnh nhân".

Thời mái ấm Nguyễn cũng tương đối không nhiều lân tước đoạt, cho tới hoàng gia mái ấm Nguyễn cũng cần luận công hay là không tuy nhiên gia phong, sự gia phong cũng tương đối không nhiều, bởi vậy tước đoạt hiệu nước ngoài mệnh phụ dùng gần như là chỉ nhằm phong tặng thân phụ u và bà xã quan tiền viên, nhất là những nước ngoài quí (cha u những hoàng thái hậu). Các hoàng phái nữ và tôn phái nữ chỉ mất thân thuộc phận, hoàng phái nữ tuy rằng đem phong tước đoạt công chúa tuy nhiên đại số đông đơn thuần xưng hô tuy nhiên không tồn tại tước đoạt tư thế ấp đích thị nghĩa (xem kỹ ở bài xích Hoàng tộc mái ấm Nguyễn).

Tước hiệu Ngoại mệnh phụ triều Nguyễn
Nhất phẩm Phu nhân (夫人)
Nhị phẩm Phu nhân (夫人), sau thay đổi trở nên Đoan nhân (端人)[14]
Tam phẩm Thục nhân (淑人)
Tứ phẩm Cung nhân (恭人)
Ngũ phẩm Nghi nhân (宜人)
Lục phẩm An nhân (安人)
Thất phẩm An nhân (安人), sau thay đổi trở nên Nhu nhân (柔人)[14]
Bát phẩm Nhụ nhân (孺人), sau thay đổi trở nên Cẩn nhân (謹人)[14]
Cửu phẩm Nhụ nhân (孺人)
* Chú thích: Các tước đoạt hiệu của triều Nguyễn khi truy tặng mang đến quan tiền viên là 1 trong tước đoạt chia thành "Chính" và "Tòng", nước ngoài trừ trật Nhất phẩm.

Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà Cao Ly bên trên Triều Tiên, tước đoạt hiệu Phu nhân còn dùng làm phong cho những phụ nữ của quốc vương vãi, như Cao Ly Quang Tông năm ấy phong nhị phụ nữ thứu tự là Thiên Thu năng lượng điện phu nhân (千秋殿夫人) nằm trong Bảo Hoa cung phu nhân (寶華宮夫人). Mặt không giống lại sở hữu những tước đoạt hiệu như Quốc Đại phu nhân (國大夫人; 국대부인), Quận Đại phu nhân (郡大夫人; 군대부인) và Phủ phu nhân (府夫人; 부부인) đều dành riêng cho Ngoại mệnh phụ. Từ phía trên Cao Ly đem hạ tầng tước đoạt hiệu Ngoại mệnh phụ khá đặc trưng được cải cách và phát triển ở thời Triều Tiên ngay lập tức tiếp sau đó.

Đến thời kỳ mái ấm Triều Tiên, thực tiễn triều đại này chia thành thật nhiều tiến trình, tuy nhiên đều lấy Triều Tiên Thế Tông và Triều Tiên Thành Tông thực hiện cột móc rộng lớn, chính vì thật nhiều thay cho thay đổi về quan tiền chế tước đoạt hiệu ra mắt sau Thế Tông và Thành Tông, vô này đó là loại bậc và thương hiệu tước đoạt vị của tông thất lộn nước ngoài mệnh phụ. Sơ kỳ Triều Tiên, u của vương vãi phi thuở đầu hoạch phong "Quốc Đại phu nhân", rõ ràng là "Tam Nước Hàn Đại phu nhân" (三韓國大夫人), sau mới mẻ sửa trở nên "Phủ phu nhân" như lúc này nghe biết. Hoặc như phụ nữ quốc vương vãi gọi Cung chúa (宮主; 궁주) cũng tương đối thường nhìn thấy, sau cũng dần dần sửa thay đổi mang đến khác lạ. Triều Tiên quan tâm Nho giáo, đàn ông của quốc vương vãi ("vương tử") nằm trong phụ nữ của quốc vương vãi ("vương nữ") đều chia nhỏ ra Đích (嫡) và Thứ (庶) vô cùng nóng bức. Gọi là "Đích" tức là vì chủ yếu thất vương vãi phi sinh rời khỏi, còn "Thứ" là vì hậu cung tần ngự sinh rời khỏi, vì vậy tước đoạt hiệu vương vãi thất thân thuộc Đích tử-Thứ tử nằm trong Đích nữ-Thứ phái nữ của Triều Tiên cũng đều có khác lạ, nhất là Tính từ lúc sau thời Thành Tông.

Xem thêm: tuổi quý hợi năm 1983 mệnh gì

Chế phỏng Triều Tiên thời Thái Tổ và Thái Tông tế bào phỏng Trung Quốc và triều đại trước là Cao Ly, tấp tểnh phong tước đoạt mang đến mệnh phụ tông thất nằm trong mệnh phụ quan tiền viên, tuy nhiên khoảng cách trong số những mệnh phụ lại khá nhập nhằng và phức tạp[15][16].

Tước hiệu Ngoại mệnh phụ Sơ kỳ Triều Tiên
Phẩm vị Tước vị tương ứng Vai vế xã hội
Tông thất Mệnh phụ
Chính nhất phẩm Tam Nước Hàn Đại phu nhân (三韓國大夫人; 삼한국대부인) Vợ của Đại khuông Phụ Quốc Đại quân
Mỗ Nước Hàn Đại phu nhân (某韓國大夫人; 모한국대부인)[d] Vợ của Phụ Quốc Phủ viện quân
Tòng nhất phẩm Mỗ Nước Hàn phu nhân (某韓國夫人; 모 한국 부인) Vợ của Sùng Lộc chư Quân
Chính nhị phẩm Trạch chúa (宅主; 택주) Vợ của Chính Hiến chư Quân
Tòng nhị phẩm Vợ của Gia Tĩnh chư Quân
Chính tam phẩm Thận nhân (愼人; 신인) Vợ của Thông Chính vẹn toàn doãn
Tòng tam phẩm Vợ của Trung Trực chủ yếu doãn
Chính tứ phẩm Huệ nhân (惠人; 혜인) Vợ của Phụng Chính Phó vẹn toàn doãn
Tòng tứ phẩm Vợ của Triều Tản Phó chủ yếu doãn
Công thần Mệnh phụ
Chính nhất phẩm Mỗ Nước Hàn Đại phu nhân (某韓國大夫人; 모한국대부인) Vợ của Tả Hữu Nghị Chính Phủ viện quân
Mỗ Nước Hàn phu nhân (某韓國夫人; 모한국부인) Vợ của những Phủ viện quân
Tòng nhất phẩm Trạch chúa (宅主; 택주) Vợ những Quân
Chính nhị phẩm
Tòng nhị phẩm
Quan viên Mệnh phụ
Nhất phẩm Quận phu nhân (郡夫人; 군부인)
Trinh Thục phu nhân (貞淑夫人; 정숙부인)[17]
Vợ của quan tiền viên Nhất phẩm
Nhị phẩm Huyện phu nhân (縣夫人; 현부인)
Trinh phu nhân (貞夫人; 정부인)[17]
Vợ của quan tiền viên Nhị phẩm
Tam phẩm Lệnh nhân (令人; 영인) Vợ của quan tiền viên Tam phẩm
Tứ phẩm Cung nhân (恭人; 공인) Vợ của quan tiền viên Tứ phẩm
Ngũ phẩm Nghi nhân (宜人; 의인) Vợ của quan tiền viên Ngũ phẩm
Lục phẩm An nhân (安人; 안인) Vợ của quan tiền viên Lục phẩm
Thất phẩm trở xuống Nhụ nhân (孺人; 유인) Vợ của quan tiền viên Thất phẩm trở xuống

Pháp chế Triều Tiên qua không ít mùa tu sửa, kể từ sau Thành Tông thì phát triển thành chính sách gần như là bất di bất dịch và được nghe biết tối đa. Vương đích tử thụ phong Đại quân (大君; 대군), những vương vãi loại tử phong Quân (君; 군), đích phái nữ là Công chúa còn loại phái nữ là Ông chúa. Trong khi, những tước đoạt hiệu nước ngoài mệnh phụ cũng rất được loại bỏ nhiều tấp tểnh chế kể từ Thái Tổ, Thái Tông nằm trong Thế Tông, tạo nên một khối hệ thống tinh giảm rộng lớn.

Tước hiệu Ngoại mệnh phụ Trung kỳ Triều Tiên
Phẩm vị Tước vị tương ứng Vai vế xã hội
Siêu phẩm Công chúa (公主; 공주) Vương đích phái nữ, phụ nữ của Vương phi
Siêu phẩm Ông chúa (翁主; 옹주) Vương loại phái nữ, phụ nữ của Hậu cung
Chính nhất phẩm Phủ phu nhân (府夫人; 부부인) Vợ của Phủ viện quân hoặc Vương đích tử Đại quân
Quận phu nhân (郡夫人; 군부인) Vợ của Vương loại tử Quân hoặc Chính nhất phẩm Tông thất
Trinh Kính phu nhân (貞敬夫人; 정경부인) Vợ của quan tiền viên Chính nhất phẩm
Tòng nhất phẩm Phụng chỉ phu nhân (奉保夫人; 봉보부인) Nhũ khuôn của Quốc vương
Quận phu nhân (郡夫人; 군부인) Vợ của Tòng nhất phẩm Tông thất
Trinh Kính phu nhân (貞敬夫人; 정경부인) Vợ của quan tiền viên Tòng nhất phẩm
Chính nhị phẩm Quận chúa (郡主; 군주) Đích phái nữ của Thế tử
Huyện phu nhân (縣夫人; 현부인) Vợ của Chính nhị phẩm Tông thất
Trinh phu nhân (貞夫人; 정부인) Vợ của quan tiền viên Chính nhị phẩm
Tòng nhị phẩm Huyện phu nhân (縣夫人; 현부인) Vợ của Tòng nhị phẩm Tông thất
Trinh phu nhân (貞夫人; 정부인) Vợ của quan tiền viên Tòng nhị phẩm
Chính tam phẩm Huyện chúa (縣主; 현주) Thứ phái nữ của Thế tử
Thận phu nhân (慎夫人; 신부인) Vợ của Chính tam phẩm Tông thất (Đường thượng quan)
Thận nhân (慎人; 신인) Vợ của Chính tam phẩm Tông thất (Đường hạ quan)
Thục phu nhân (淑夫人; 숙부인) Vợ của quan tiền viên Chính tam phẩm (Đường thượng quan)
Thục nhân (淑人; 숙인) Vợ của quan tiền viên Chính tam phẩm (Đường hạ quan)
Tòng tam phẩm Thận nhân (慎人; 신인) Vợ của Tòng tam phẩm Tông thất
Thục nhân (淑人; 숙인) Vợ của quan tiền viên Tòng tam phẩm
Chính và Tòng tứ phẩm Huệ nhân (惠人; 혜인) Vợ của Chính và Tòng tứ phẩm Tông thất
Lệnh nhân (令人; 영인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng tứ phẩm
Chính và Tòng ngũ phẩm Ôn nhân (溫人; 온인) Vợ của Chính và Tòng ngũ phẩm Tông thất
Cung nhân (恭人; 공인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng ngũ phẩm
Chính và Tòng lục phẩm Thuận nhân (順人; 순인) Vợ của Chính lục phẩm Tông thất
Nghi nhân (宜人; 의인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng lục phẩm
Chính và Tòng thất phẩm An nhân (安人; 안인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng thất phẩm
Chính và Tòng chén phẩm Đoan nhân (端人; 단인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng chén phẩm
Chính và Tòng cửu phẩm Nhụ nhân (孺人; 유인) Vợ của quan tiền viên Chính và Tòng cửu phẩm

Phong tặng nhũ mẫu[sửa | sửa mã nguồn]

Vào thời Minh-Thanh, quy định tước đoạt vị vẫn hoàn hảo nên "Phu nhân" chỉ người sử dụng mang đến nước ngoài mệnh phụ và những phái nữ quan tiền đem công tích. Trong khi, bởi nhị triều Minh-Thanh triệt nhằm tách nước ngoài quí, bọn họ ko cho những vị hoàng tử và công chúa thân mật và gần gũi thân thuộc khuôn tuy nhiên thường phó nhũ khuôn bảo vệ, trở nên rời khỏi thật nhiều nhũ khuôn của nhà vua được vinh hiển, như:

  1. Minh Thành Tổ phong nhũ khuôn (Mỗ thị) là Bảo Thánh Hiền Thuận phu nhân (保聖賢順夫人);
  2. Minh Hiếu Tông phong nhũ khuôn Thiệu thị là Kính Thuận phu nhân (敬順夫人);
  3. Minh Duệ Tông phong nhũ khuôn Diêu thị là Sùng Kính phu nhân (崇敬夫人);
  4. Minh Thế Tông phong nhũ khuôn Cao thị là Cung Phụng phu nhân (恭奉夫人);
  5. Minh Hy Tông phong nhũ khuôn Khách thị là Phụng Thánh phu nhân (奉聖夫人);
  6. Khang Hi Đế phong nhũ khuôn Phác thị là Phụng Thánh phu nhân (奉聖夫人), nhũ khuôn Qua Nhĩ Giai thị là Bảo Thánh phu nhân (保聖夫人);
  7. Ung Chính Đế phong nhũ khuôn Tạ thị là Cung Cần phu nhân (恭勤夫人), nhũ khuôn Vương thị thực hiện Thuận Thiện phu nhân (順善夫人);
  8. Càn Long Đế phong nhũ khuôn Đổng thị thực hiện Ôn Thục phu nhân (溫淑夫人;

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Góa phụ
  • Hoàng tộc mái ấm Nguyễn
  • Quý tộc mái ấm Thanh
  • Hậu cung mái ấm Nguyễn
  • Hậu cung mái ấm Thanh
  • Quan chế mái ấm Lê sơ
  • Quan chế mái ấm Nguyễn
  • Quan chế mái ấm Thanh
  • Phu nhân
  • Phúc tấn

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sách Thằng thủy yến Đàm lục (渑水燕谈录) đem ghi: "Khi xưa, chỉ phụ nữ Thân vương vãi mới mẻ rất có thể phong Quận, Huyện chúa. Triệu Phổ lấy thân thuộc phận Nguyên huân, những phụ nữ đều được phong Quận chúa. Hai phụ nữ của Cao Hoài Đức cũng rất được quánh phong Huyện chúa".
    Nguyên văn: 故事,亲王女皆封郡、县主。趙普以元勛諸女封郡主,高懷德二女特封縣主。
  2. ^ Con gái công chúa phong quận chúa, đem những phụ nữ của Tần Lỗ Quốc Hiền Mục Minh Ý Đại trưởng công chúa - vị hoàng phái nữ loại 10 của Tống Nhân Tông Triệu Trinh.
  3. ^ Chữ Hán là [嗣親王], đấy là những Thân vương vãi là đàn ông tiếp vị những Hoàng tử Vương, về mặt mày chân thành và ý nghĩa thì đều là "Cháu trai của Đương kim Hoàng đế" giống như Hoàng thái tôn.
  4. ^ "Mỗ" là chữ này bại liệt thực hiện phong hiệu.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ 《国语·鲁语下》:“命妇,成祭服。”韦昭注:“命妇,大夫之妻也。”
  2. ^ 《舊唐書·卷一百五十三》: 休烈尋轉工部侍郎、修國史,獻《五代帝王論》,帝甚嘉之。宰相李揆矜能忌賢,以休烈修國史與己齊列,嫉之,奏為國子祭酒,權留史館修撰以下之。休烈恬然自持,殊不介意。舊儀,元正冬至,百官不於光順門朝賀皇后,乾元元年,張皇后遂行此禮。休烈奏曰:「《周禮》有命夫朝人主,命婦朝女君。自顯慶已來,則天皇后始行此禮。其日,命婦又朝光順門,與百官雜處,殊為失禮。」肅宗詔停之。
  3. ^ 卢平忠; 卢宁 (ngày 13 mon 6 năm 2015). 最爱读国学系列:弟子规·增广贤文·声律启蒙·幼学琼林. 四川文艺出版社. ISBN 9787541136061.
  4. ^ 《舊唐書·卷四十三·志第二十三·職官二》: 凡外命婦之制,皇之姑,封大長公主,皇姊妹,封長公主,皇女,封公主,皆視正一品。皇太子之女,封郡主,視從一品。王之女,封縣主,視正二品。王母妻,為妃。一品及國公母妻,為國夫人。三品已上母妻,為郡夫人。四品母妻,為郡君。五品若勛官,三品有封,母妻為縣君。散官並同職事。勛官四品有封,母妻為鄉君。其母邑號,皆加「太」字,各視其夫、子之品。若兩有官爵者,從其高。
  5. ^ 《通典·職官十六·后妃》: 大唐外命婦之制:皇帝妃嬪及太子良娣以下為內命婦,公主及王妃以下為外命婦。今內命婦具職員令中。其制大約皆出於漢魏,不復重敘。諸王母妻及妃、嗣王邵王母妻亦同。文武官一品及國公其非始封者,帶三品以上,亦同。母妻為國夫人,三品以上母妻為郡夫人,四品母妻為郡君,若勳官二品有封,亦同四品。五品母妻為縣君。若勳官三品有封者,亦同五品。散官同職事。若勳官四品有封,母妻為鄉君,其母邑號皆加太,各視夫子之品。若夫子兩有官及爵,或一人有官及爵者,皆從高蔭。其不因夫子別加邑號者,夫人云某品夫人,郡君云某品郡君。縣君、鄉君準此。諸庶子有五品以上官封者,若嫡母在,所生之母不得為太妃以下。無者聽之。其承重者不合。中宗時,韋皇后表請諸婦人不因夫子而加邑號,許同見任職事,聽子孫用蔭,門施棨戟。制從之。武太后時,契丹寇平州,平州刺史鄒保英妻奚氏率城內女子助守,賊遂退,封為誠節夫人。又,咸亨元年,贈武太后母為魯國太夫人,謚曰忠烈。開元八年五月敕:「準令王妻為妃,文武官及國公妻為國夫人。母加太字。一人有官及爵者,聽從高敘。但王者名器,殊恩或頒異姓,妻合從夫受秩,甲令更無別條。率循舊章,須依往例。自今已後,郡嗣王及異姓王母妻,並宜準令為妃。」貞元六年,太常卿崔縱奏:「諸國王母未有封號,請遵典故為某國太妃。」吏部郎中柳冕等狀稱:「歷代故事及六典,無公主母稱號。伏請降於王母一等,命為太儀,各以公主本封加太儀之上。」從之。
  6. ^ 《宋史·志第一百一十四·職官一》: 凡命令之體有七:曰冊書,立后妃,封親王、皇子、大長公主,拜三師、三公、三省長官,則用之。曰制書,處分軍國大事,頒赦宥德音,命尚書左右僕射、開府儀同三司、節度使,凡告廷除授,則用之。曰誥命,應文武官遷改職秩、內外命婦除授及封敘、贈典,應合命詞,則用之。曰詔書,賜待制、大卿監、中大夫、觀察使以上,則用之。曰敕書,賜少卿監、中散大夫、防禦使以下,則用之。曰御札,布告登封、郊祀、宗祀及大號令,則用之。曰敕榜,賜酺及戒勵百官、曉諭軍民,則用之。皆承制畫旨以授門下省,令宣之,侍郎奉之,舍人行之。留其所得旨為底:大事奏稟得旨者為「畫黃?,小事擬進得旨者為「錄黃」。凡事乾因革損益,而非法式所載者,論定而上之。諸司傳宣、特旨,承報審覆,然後行下。
  7. ^ 《宋史·志第一百一十六·職官三》: 外內命婦之號十有四:曰大長公主,曰長公主,曰公主,曰郡主,曰縣主,曰國夫人,曰郡夫人,曰淑人,曰碩人,曰令人,曰恭人,曰宜人,曰安人,曰孺人。
  8. ^ 《鐵圍山叢談卷第一》: 是後因又改郡縣君號為七等:郡君者,為淑人、碩人、令人、恭人;縣君者,室人、安人、孺人。俄又避太室人之目,因又改曰宜人。其制今猶存。
  9. ^ 《宋史·志第一百二十三·職官十(雜制)》: 唐制,視本官階爵。建隆三年,詔定文武郡臣母妻封號:太皇太后皇太后皇后曾祖母、祖母、母並封國太夫人;諸妃曾祖母、祖母、母並封郡太夫人,婕妤祖母、母並封郡太君;貴人母封縣太君。宰相、使相、三師、三公、王、侍中、中書令,舊有尚書令。曾祖母、祖母、母封國太夫人;妻,國夫人。樞密使副、知院、同知、參知政事、宣徽節度使,曾祖母、祖母、母封郡太夫人;妻,郡夫人。簽書樞密院事曾祖母、祖母、母封郡太君;妻,郡君。同知樞密院以上至樞密使、參知政事再經恩及再除者,曾祖母、祖母、母加國太夫人。三司使祖母、母封郡太君妻,郡君。東宮三太、文武二品、御史大夫、六尚書、兩省侍郎、太常卿、留守、節度使、諸衛上將軍、嗣王、郡王、國公、郡公、縣公,母,郡太夫人;妻,郡夫人。常侍、賓客、中丞、左右丞、侍郎、翰林學士至龍圖閣直學士、給事中、諫議大夫、中書舍人、卿、監、祭酒、詹事、諸王傳、大將軍、都督、中都護、副都護、觀察留後、觀察使、防禦使、團練使,並母郡太君;妻,郡君。庶子、少卿監、司業、郎中、京府少尹、赤縣令、少詹事、諭德、將軍、刺史、下都督、下都護、家令、率更令、僕,母封縣太君;妻,縣君,其餘升朝官已上遇恩。並母封縣太君;妻,縣君,雜五品官至三任與敘封,官當敘封者不復論階爵。致仕同見任。亡母及亡祖母當封者並如之。父亡無嫡、繼母,聽封所生母。伎術官不得敘封。自宰相至簽書樞密院敘封與三世同,他官惟品至者實時擬封,餘皆俟恩乃封。咸平四年,從舍人院詳定群臣母、妻所封郡縣,依本姓望封。天禧元年,令文武升朝官無嫡母者聽封生母,曾任升朝而致仕,即許敘封。令給諫、舍人母並封郡太君,妻,郡君。四年,又令翰林學士至龍圖閣直學士如給、舍例。封贈之典,舊制有三代、二代、一代之等,因其官之高下而次第焉。凡初除及每遇大禮封贈三代者,太師、太傳、太保、左右丞相、少師、少傅、少保、樞密使、開府儀同三司、知樞密院事、參知政事、同知樞密院事、樞密副使、簽書樞密院事。凡遇大禮封贈三代者,節度使。三代初封,曾祖,朝奉郎;祖,朝散郎;父,朝請郎簽書樞密院事降一等,謂如父與朝散郎之類。凡封父、祖系武臣者,視文武臣封贈對換格。封贈一代亦如之。初贈,曾祖,太子少保;祖,太子少傅;父,太子少師。封贈曾祖母、祖母、母、妻國夫人。執政官、簽書樞密院事,郡夫人。凡遇大禮封贈二代者,太子太師、太子太傅、太子太保、特進、觀文殿大學士、太子少師、太子少傅、太子少保御史大夫、觀文殿學士、資政、保和殿大學士、金紫光祿大夫、銀青光祿大夫、光祿大夫、左右金吾衛上將軍、左右衛上將軍。二代初封,祖,通直郎,父,奉議郎。初贈,祖,朝奉郎;父,朝散郎。封贈祖母、母、妻郡夫人。觀文殿學士,資政,保和殿大學土,並淑人。凡遇大禮封贈一代者,文臣通直郎以上,武臣修武郎以上。一代初封贈父,文臣承事郎,武臣、內侍、伎術官、將校並忠訓郎,母、妻孺人。
  10. ^ 《元史·志第二十八·輿服一》: 一,命婦衣服,一品至三品服渾金,四品、五品服金褡子,六品以下惟服銷金,並金紗褡子。首飾,一品至三品許用金珠寶玉,四品、五品用金玉珍珠,六品以下用金,惟耳環用珠玉。同籍不限親疏,期親雖別籍,並出嫁同。
  11. ^ 《元史·志第三十四·選舉四》: 禮部從新分立等第:正從一品封贈三代,爵國公,勛正上柱國,從柱國母、妻並國夫人。正從二品封贈二代,爵郡公,勛正上護軍,從護軍,母、妻並郡夫人。正從三品封贈二代,爵郡侯,勛正上輕車都尉,從輕車都尉母、妻並郡夫人。正從四品封贈父母,爵郡伯,勛正上騎都尉,從騎都尉,母、妻並郡君。正五品封贈父母,爵縣子,勛驍騎尉,母、妻並縣君。從五品封贈父母,爵縣男,勛飛騎尉,母、妻並縣君。正從六品封贈父母,父止用散官,母、妻並恭人。正從七品封贈父母,父止用散官,母、妻並宜人。正從一品至五品宣授,六品至七品敕牒。
  12. ^ 《明史·志第三十·禮八嘉禮二》: 禮畢,升座,王妃、公主、郡主及外命婦,於丹墀拜賀如儀。
  13. ^ 《明史·志第三十·禮八嘉禮二》: 凡皇姑曰大長公主,皇姊妹曰長公主,皇女曰公主,親王女曰郡主,郡王女曰縣主,孫女曰郡君,曾孫女曰縣君,玄孫女曰鄉君。郡主以下,受誥封,不冊命。
  14. ^ a b c Thay thay đổi triều Tự Đức, năm loại 27 (1874)
  15. ^ 【태조실록 9권, 태조 5년 5월 20일 병자 1번째기사】: 丙子/吏曹請顯祖宗重配匹: "一, 六品以上應祭三代者, 追贈三代考妣。 父對品, 祖曾祖, 各遞降一等, 妣竝同。 功臣則加二等。 一, 各品正妻, 一品郡夫人, 二品縣夫人, 正三品成均大司成以上淑人, 三品令人, 四品恭人, 五品宜人, 六品安人, 參外孺人。 令主掌吏曹, 奉敎給牒。 如因夫及子之功, 特恩封爵者, 不在此限。 一, 凡婦人受封者, 須是室女爲人正妻者, 得封。 雖係正妻, 原非室女者, 不許封爵, 止許稱某官某妻某氏。 其世係有咎明白者, 雖正妻不許封爵。 無封爵明文, 而擅稱者, 痛行理罪。 夫亡改嫁者, 追奪封爵。"
  16. ^ 【태종실록 34권, 태종 17년 9월 12일 갑자 1번째기사】: 甲子/定命婦封爵之式。 吏曹啓曰: "宗室正一品大匡輔國大君妻, 三韓國大夫人; 輔國府院君妻, 某韓國大夫人; 從一品崇祿諸君妻, 某韓國夫人; 正二品正憲諸君、從二品嘉靖諸君妻, 二字號宅主; 正三品通政元尹、從三品中直正尹妻, 愼人; 正四品奉正副元尹、從四品朝散副正尹妻, 惠人。 功臣正一品左右議政府院君妻, 某韓國大夫人; 諸府院君妻, 某韓國夫人; 從一品及正從二品諸君妻, 二字號宅主。 已上皆下批。 文武正從一品妻, 在前郡夫人改貞淑夫人; 文武正從二品妻, 在前縣夫人改貞夫人。 已上, 吏曹依前例, 僉議給牒。" 從之。
  17. ^ a b Thái Tông năm loại 17 thay cho thay đổi.
Nguồn tham ô khảo
  • Cựu Đường thư và Tân Đường thư
  • Tống sử
  • Minh sử
  • Thanh thực lục
  • Thanh sử cảo